Periodieke rapportages forensische zorg en luchtkwaliteit: verantwoorden én leren

De Periodieke Rapportage 

Een periodieke rapportage (voorheen beleidsdoorlichting) is een wettelijk verankerd evaluatie-instrument. Met een periodieke rapportage (hierna: PR) verantwoorden departementen om de vier tot zeven jaar over het doelbereik, de doeltreffendheid en de doelmatigheid van het beleid en de uitgaven op een bepaald beleidsthema. Een PR vormt het sluitstuk van de evaluatiecyclus binnen de Strategische Evaluatie Agenda (SEA): gedurende de looptijd van een SEA-thema worden diverse monitoring- en evaluatieonderzoeken uitgevoerd. In de periodieke rapportage worden deze inzichten vervolgens gebundeld en in samenhang beoordeeld om te komen tot overkoepelende uitspraken over het doelbereik, de doeltreffendheid en doelmatigheid. Met een PR verantwoordt de minister uiteindelijk over het uitgevoerde beleid en de ingezette middelen richting de Tweede Kamer. 

De verplichting om periodieke rapportages op te stellen is vastgelegd in de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek (RPE 2022). Daarin staat expliciet wat een rapportage minimaal moet bevatten en hoe de PR onderdeel uitmaakt van het evaluatiestelsel rond de SEA. Denk hierbij aan het beschrijven van de inzichtbehoefte die bij aanvang van het SEA-thema is vastgesteld, een overzicht van uitgevoerde evaluaties, financiële overzichten en een analyse van beleidseffecten.  

Leren in een Periodieke Rapportage

KWINK groep heeft veel ervaring met het opstellen van PR’s. We merken soms dat een PR door een betrokkene wel eens als een ‘moetje’ wordt gezien in plaats van als een kans om iets te leren van een integrale beschouwing van het beleid en de uitgaven.  

Dat is zonde. Een PR kan namelijk ook als belangrijk instrument dienen om de beleidsinzet voor de aankomende jaren aan te scherpen. Daarom hebben we in onze PR’s ook altijd veel aandacht voor de toekomst: wat kunnen beleidsmakers leren van deze PR? En hoe kan de beleidsinzet in de aankomende jaren worden verbeterd?  

Periodieke Rapportage Forensische zorg

We zijn onlangs begonnen aan de PR Forensische zorg in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid. In deze PR gaan we na of de beleidsinzet heeft bijgedragen aan het terugdringen van de kans op recidive en de veiligheid van de maatschappij vergroten (de doelstellingen van de Wet forensische zorg). 

In deze PR kijken we naast een terugblik op de periode 2018 – 2025, ook expliciet vooruit naar de toekomst. In het eerste deel van het onderzoek (de terugblik) voeren we een syntheseonderzoek uit, reconstrueren we de beleidstheorie en maken we de uitgaven inzichtelijk. Vervolgens richten we ons op leren en verbeteren. We brengen in beeld waar binnen het huidige beleid ruimte is voor verbetering en besparing, waaronder een 20%-besparingsvariant, en analyseren wat de effecten daarvan zijn op doelbereik, uitvoerbaarheid en draagvlak. Daarnaast kijken we vooruit door trends en scenario’s te actualiseren en te verkennen welke beleidsopties nodig zijn om toekomstige uitdagingen in de forensische zorg het hoofd te bieden. In dialoog met betrokken partijen scherpen we deze opties aan, zodat de PR niet alleen verantwoording aflegt, maar ook concrete handvatten biedt voor toekomstgericht beleid. 

Periodieke Rapportage Luchtkwaliteit 

Ook zijn we onlangs van start gegaan met de PR Luchtkwaliteit in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW). Hierbij onderzoeken we of de beleidsinzet heeft bijgedragen aan het bevorderen van een duurzame en gezonde leefomgeving (de doelstellingen van artikel 20 van IenW).  

In deze PR werken we uit welke beleidsinzet binnen artikel 20 is gepleegd, en wat de bijdrage daarvan is (geweest) aan de luchtkwaliteit in Nederland. Daarnaast gaan we na of de luchtkwaliteit momenteel aan verschillende (wettelijke- en advies)normen voldoet, en of het de verwachting is dat met de huidige beleidsinzet ook toekomstige strengere normen worden gehaald.  

Om te leren in deze PR doen we onderzoek naar verbetervoorstellen en besparingsopties. Een standaard onderdeel van een PR is een onderzoek naar een 20% besparingsvariant (welke beleidsopties zijn mogelijk als er 20% minder budget beschikbaar zou zijn?). Hiervoor gaan we na welke besparingsmogelijkheden er zijn en wat de effecten daarvan zijn in termen van kostenreductie, emissiereductie, verbeterde luchtkwaliteit en minder blootstelling. Inzichten uit dit onderzoek naar beleidsopties en besparingsopties vormen input om met betrokkenen het gesprek te voeren: welke beleidsinzet is essentieel, en zou misschien zelfs geïntensiveerd kunnen of moeten worden, en welke beleidsinzet blijkt minder noodzakelijk?  

Onze blik op de Periodieke Rapportage

De periodieke rapportage vormt het sluitstuk van de SEA, en is een belangrijk instrument in de verantwoording over de beleidsinzet richting de Tweede Kamer. KWINK groep gelooft erin dat een zorgvuldige PR niet alleen een nuttig verantwoordingsinstrument is, maar ook kan helpen om lessen en inzichten voort te brengen voor de toekomstige uitvoering rondom het beleidsthema. Daarvoor is het belangrijk om tijdens het onderzoek ook vooruit te kijken naar welke beleidsinzet anders of beter kan.  
 
Benieuwd hoe wij een periodieke rapportage voor uw beleidsthema zouden uitvoeren? Neem dan contact op met Bill van Mil voor een vrijblijvend gesprek.